QUY ĐỊNH VỀ CHỐNG TRA TẤN VÀ CÁC ĐỐI XỬ TỒI TỆ TRONG LUẬT PHÁP QUỐC GIA VÀ QUỐC TẾ
Theo luật quốc tế, tra tấn và các đối xử tồi tệ bị nghiêm cấm trong mọi trường hợp, không có bất kỳ ngoại lệ nào. Việc phòng, chống, trừng phạt và đảm bảo đền bù thiệt hại do tra tấn hoặc các đối xử tồi tệ khác không chỉ là một nghĩa vụ do các hiệp ước quốc tế mà Việt Nam là một nước thành viên đòi hỏi, nghĩa vụ này còn là một quy định của pháp luật tập quán quốc tế có tính bắt buộc với tất cả các quốc gia, không phụ thuộc vào các nghĩa vụ theo hiệp ước.
UNCAT và Công ước về Quyền của Người Khuyết tật, được phê chuẩn cùng ngày, là hiệp ước thứ sáu trong số bảy hiệp ước nhân quyền cơ bản mà Việt Nam đã phê chuẩn. Là một nước thành viên của Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR) từ năm 1982, Việt Nam đã buộc phải tuân thủ lệnh cấm tra tấn. Tuy vậy, qua việc phê chuẩn UNCAT, Việt Nam đã cam kết thực hiện "các biện pháp lập pháp, hành pháp, tư pháp, hoặc các biện pháp hiệu quả khác để ngăn chặn các hành vi tra tấn," bên cạnh nhiều biện pháp khác.
Hiến pháp Việt Nam cấm tra tấn một cách chung chung. Tuy vậy, từ khi ký UNCAT, Việt Nam đã bỏ lỡ cơ hội tận dụng lần sửa đổi Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 để đảm bảo rằng các bộ luật này tuân thủ các nghĩa vụ do UNCAT đòi hỏi; ví dụ như, bằng việc dứt khoát hình sự hóa tra tấn như được định nghĩa bởi Điều 1(1) của UNCAT. Một Luật mới về Thi hành Tạm giữ và Tạm giam, được thông qua vào tháng 12 năm 2015 và dự kiến có hiệu lực vào tháng 7 năm 2016, sẽ mang lại một số thay đổi hữu ích nhưng chưa đủ về hệ thống pháp luật liên quan đến tra tấn.
TÙ NHÂN LƯƠNG TÂM VÀ BỘ CÔNG AN
Việt Nam, một nước độc đảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, từ lâu vẫn là một nước ở châu Á giam cầm nhiều tù nhân lương tâm nhất. ĐCSVN không cho phép một thách thức nào đối với quyền lãnh đạo của họ, dù thách thức đó là có thật, chỉ được cảm nhận hay chỉ trong tưởng tượng, và họ trả thù một cách tàn nhẫn đối với những kẻ được cho là cạnh tranh với quyền lực của họ hay làm tổn hại đến lợi ích của họ. Dù toàn bộ bộ máy nhà nước được huy động để trấn áp bất đồng chính kiến, Bộ Công an giữ vai trò quan trọng nhất trong việc này. Bộ này quản lý lực lượng công an và hệ thống nhà tù và là cơ quan phải chịu phần lớn trách nhiệm cho những vi phạm được nêu ra trong Báo cáo này.
Tuy vậy, bất kể những thách thức khó có thể vượt qua và những hậu quả ghê gớm họ phải đối mặt, người dân Việt Nam vẫn đang lên tiếng; nâng cao ý thức về những bất công; kêu gọi dân chủ đa đảng, và cổ vũ cho nhân quyền. Trong năm 2015, một vài người trong số các nhà hoạt động này bị tấn công trên đường phố bởi công an mặc thường phục hoặc côn đồ hành động theo mệnh lệnh của chính quyền. Tuy vậy, một phương thức chính thức hơn nhiều nhằm trừng phạt những nhà hoạt động là cầm tù họ: nhiều người, cả nam và nữ, thường xuyên bị bắt giữ vì những hoạt động cổ vũ ôn hòa của họ và bị kết án dựa trên những buộc tội không có căn cứ, thông thường là những tội về xâm phạm an ninh quốc gia, và bị kết án nhiều năm tù giam trong hệ thống nhà tù đầy tai tiếng nơi họ phải chịu đựng tra tấn hoặc các đối xử tồi tệ khác mà bản báo cáo này đã đề cập.
GIAM CÁCH LY VÀ CƯỠNG BỨC MẤT TÍCH
Giam cách ly là khi một người bị giam giữ mà không có bất kỳ tiếp xúc nào với thế giới bên ngoài, đặc biệt là gia đình, bạn bè, luật sư và bác sĩ độc lập. Thủ tục này tạo điều kiện thuận lợi cho tra tấn và các đối xử tồi tệ, và thời gian giam cách ly kéo dài cũng chính là một vi phạm về lệnh cấm tra tấn. Thủ tục này gắn liền với hệ thống tra tấn và đối xử tồi tệ của Việt Nam đối với tù nhân lương tâm và được áp dụng một cách hiển nhiên và tự động ngay sau vụ bắt giữ. Tất cả những người được phỏng vấn cho báo cáo này đều đã trải qua những giai đoạn giam cách ly kéo dài, có khi lên đến hơn hai năm.
Các cuộc phỏng vấn của Ân Xá Quốc Tế cũng cho thấy bằng chứng về những trường hợp cưỡng bức mất tích; có nghĩa là sự tước đoạt quyền tự do bởi nhà nước "kèm với sự khước từ sự nhận biết về việc tước đoạt tự do hoặc việc che giấu số phận hoặc nơi cư trú của người mất tích, và như vậy đặt người đó nằm ngoài sự bảo vệ của pháp luật". Một cưỡng bức mất tích, trong nhiều trường hợp, cấu thành một hành vi tra tấn hoặc đối xử tàn bạo, vô nhân đạo và hạ nhục con người, cũng như là một vi phạm quyền được sống, quyền tự do và an toàn của con người, và quyền được đối xử với nhân đạo và phẩm giá con người của những người bị tước đoạt tự do. Trong những trường hợp được Ân Xá Quốc Tế dẫn chứng, các cá nhân đó bị giam giữ bởi chính quyền nhưng chính quyền không thông báo cho gia đình họ nơi họ đang bị giam và sức khỏe của họ, và từ chối cho tiếp xúc cố vấn pháp lý, qua đó đặt họ nằm ngoài sự bảo vệ của pháp luật.
BIỆT GIAM
Sự cô lập là cách thức chủ yếu do giới chức trách nhà tù Việt Nam sử dụng để khiến tù nhân lương tâm cảm thấy cô đơn và bị bỏ rơi trong "nhà tù trong nhà tù". Ân Xá Quốc Tế dẫn chứng một số trường hợp trong đó biệt giam trở thành một hình thức tra tấn hoặc đối xử tồi tệ khác.
Bộ Quy tắc Tiêu chuẩn Tối thiểu về Đối xử với các Tù nhân (Bộ Quy tắc Mandela) của Liên Hiệp Quốc định nghĩa "biệt giam" là "việc giam giữ tù nhân 22 giờ hoặc hơn trong một ngày mà không có tiếp xúc có ý nghĩa nào với con người". Bộ Quy tắc định nghĩa "biệt giam kéo dài" là "biệt giam trong một khoảng thời gian quá 15 ngày liên tiếp" và nghiêm cấm biệt giam kéo dài như một ví dụ về "hình phạt kỷ luật không khác gì tra tấn hoặc đối xử hay trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người".
Ở Việt Nam, tù nhân lương tâm thường xuyên phải chịu biệt giam trong những tình trạng đáng sợ trong giai đoạn tạm giam trước khi xét xử hoặc như một cách trừng phạt vì những hoạt động cổ vũ trong tù. Ân Xá Quốc Tế có bằng chứng qua tài liệu về những trường hợp biệt giam lên tới hơn 10 tháng, và nghe những lời làm chứng từ nhân chứng, những người đã miêu tả cảm giác hoàn toàn bị bỏ rơi và chỉ mong được chết. Theo lời Dar, một người dân tộc Thượng đã bị biệt giam hoàn toàn trong bóng tối trong mười tháng thụ án đầu tiên, "[công an] nói với tôi rằng tôi sẽ chết ở đó, rằng tôi sẽ chết trong buồng giam đó và gia đình tôi sẽ không bao giờ được biết".
Một hình thức cô lập khác được Ân Xá Quốc Tế dẫn chứng là việc giam giữ một tù nhân lương tâm trong một buồng giam 24 giờ một ngày cùng với một "ăng ten". Trang, một nữ tù nhân lương tâm, bị biệt giam cùng với một "ăng ten" trong một buồng giam chật hẹp, thiếu không khí và tối tăm trong hơn hai năm: điều kiện khó chịu đến mức một loạt các ăng ten phải thay phiên nhau vào buồng giam hai đến ba ngày mỗi lần.
Trích báo cáo NHÀ TÙ TRONG NHÀ TÙ-AMNESTY
https://www.amnesty.org/download/Documents/ASA4141862016VIETNAMESE.PDF
Comments
Post a Comment